Niedoczynność przysadki i Zespół Sheehana

Niedoczynność przysadki i Zespół Sheehan'a (Poporodowa martwica przysadki, Hypopltuitarismus et syndroma Sheehan) to choroba zależną od niedoboru gonadotropin, hormonu wzrostu, kortykotropiny, tyreotropiny, w następstwie uszkodzenia podwzgórza lub przedniego płata przysadki. Przeważnie występuje u kobiet jako powikłanie ciąży.

Przyczyny niedoczynności przysadki

Najczęstszą przyczyną niedoczynności przysadki jest krwotok z dróg rodnych kobiety w okresie okołoporodowym lub podczas samego porodu. Wstrząs hipowolemiczny w wyniku krwotoku powoduje zwolnienie przepływu krwi w przerosłej w przebiegu ciąży przysadce mózgowej. W krążeniu przysadkowym tworzą się wówczas zakrzepy z następową martwicą. Zmiany anatomopatologiczne obejmują więc zniszczenie gruczołowej części przysadki.

Inną przyczyną mogą być:
- nowotwory przysadki,
- czaszkogardlak(craniopharyngioma) - łagodny nowotwór wywodzący się z kieszonki Rathkego
- gruczolak chromafobny przysadki,
- przerzuty nowotworów
- nacieki histiocytów
- zmiany zakrzepowe w przebiegu cukrzycy
- urazy ze złamaniem podstawy czaszki

Objawy zespołu Sheehana

Objawy zespołu Sheehana występują gdy zniszczeniu ulegnie większa część płata przysadki. Należą do nich:
- brak poporodowej laktacji
- zmiany atroficzne narządów płciowych
- zanik owłosienia łonowego i pod pachami
- ogólne osłabienie
- utrata energii i żywotności
- zanik miesiączki, niepłodność
- zmniejszenie gonad, tarczycy i kory nadnerczy
- przerzedza się owłosienie głowy i brwi
- skóra staje się blada, sucha i pojawiają się liczne zmarszczki
- oczy zapadają się w oczodołach
Guz przysadki u mężczyzn powoduje:
- upośledzenie lub zanik potencji u mężczyzn
- stopniowo zmniejszana aktywność umysłowa
- apatia
- senność
- bóle głowy
- zawężenie pola widzenia

Diagnoza niedoczynności przedniego płata przysadki mózgowej

Do diagnozy niedoczynności przedniego płata przysadki mózgowej stosuje się badania hormonalne (tj. stężenie hormonów przysadki: GH, PRL, TSH, ACTH, LH i FSH), rezonans magnetyczny (NMR), tomografię komputerową czy badanie RTG.

W badaniu diagnostycznym stwierdza się niskie stężenie gonadotropin i kortyzolu we krwi oraz obniżone wydalanie metabolitów kortyzolu w moczu dobowym. Zwykle wykrywa się hipoglikemię i nadmierną wrażliwość na działanie insuliny.

Upośledzeniu ulega także tarczyca, spada poziom tyroksyny i trójjodotyroniny we krwi, zmniejsza się jodochwytność tarczycy.

Wiec na podstawie stwierdzenia obniżenia wydzielania hormonów tropowych (ACTH, TSH, LH, FSH) i przy równoczesnym niedoborze hormonów kory nadnerczy, gonad i tarczycy stwierdza się niedoczynności przedniego płata przysadki mózgowej.

Leczenie niedoczynności przysadki

Leczenie niedoczynności przysadki opiera się na systematycznym podawaniem hormonów tarczycy, nadnerczy i gonad. Choremu podaje się doustnie kortyzon (ok. 25 mg na dobę). Po kilku tygodniach stosuje się przetwory suszonej tarczycy. W celu przywrócenia czynności płciowej mężczyznom podaje się androgeny, dla kobiet zalecane jest sekwencyjne leczenie estrogenami i przetworami ciałka żółtego (progestageny). W przypadku guza przysadki stosuje się leczenie operacyjne.

Żaneta Malec

Bibliografia:
1. "Choroby wewnętrzne", Andrzej Szczeklik, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków
2. "Interna Harrisona", Fauci, Braunwald, Isselbacher, Wilson, Martin, Kasper, Hauser, Longo, wyd. Czelej, Lublin
3. "Choroby wewnętrzne", Franciszek Kokot, wyd. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa
4. "Interna", Włodzimierz Januszewicz, Franciszek Kokot, wyd. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa

Komentarze artykułu

aga | 2009-03-08 12:22:21

Pozdrawiam.Od 16 lat choruję na tę chorobę.Artykuł interesujący.Poszukuję ludzi chorych na to co ja.

Barbra8 | 2009-05-22 20:11:46

Nie jestem pewna czy na to właśnie choruję, bo chociaż od lat mam takie objawy, to endokrynolodzy mają różne zdania. Wszystko zaczęło się właśnie po porodzie - cesarskim cięciu. Zdiagnozowanie i leczenie w naszym kraju przez naszych niedouczonych lekarzy jest chyba niemożliwe.

Andrzej | 2009-05-31 00:24:50

Heh, a ja też, ale to nie tylko jedyne moje strapienie w dodatku wykryto u mnie empty sella syndrome, ale najlepsze jest to, że lekarze nie mają pojęcia jaki był powód powstania tej choroby. Żaden z wyżej wymienionych. Przez 10 lat leczony byłem syntetycznym i zwierzęcym hormonem wzrostu i teraz nawet ponad 1,80 sobie mierzę. Jest spoko. Co do lekarzy to trzeba trafić na odpowiedniego, a to czasami jest trudne w naszym kraju

Katarzyna | 2009-06-15 23:15:06

Nie narzekajcie na naszych lekarzy, bo za granica wcale nie jest lepiej nawet gorzej.