Hipogonadyzm

Hipogonadyzm to zaburzenie polegające na niedoczynności gonad (jajników lub jąder). Dysfunkcja gonad obejmuje produkcję hormonów płciowych i gamet (jaj lub plemników). Wyróżnia się dwie formy hipogonadyzmu: hipogonadyzm pierwotny i hipogonadyzm wtórny.

Hipogonadyzm pierwotny
niedoczynność hormonalna występująca w następstwie uszkodzenia gonad męskich lub żeńskich (jąder lub jajników). Przyczyną hipogonadyzmu pierwotnego może być np. uraz mechaniczny.

Hipogonadyzm wtórny
zazwyczaj występuje w wyniku uszkodzenia przysadki mózgowej w podwzgórzu bądź innych zmian chorobowych np. guzy, torbiele, urazy, procesy zapalne.

Aktywność płciowa i zdolność do rozrodu kierowane są układem w ośrodkowym systemie nerwowym.

W podwzgórzu wydzielany jest neurohormon gonadoliberyna stymulujący gonadotropową czynność przysadki (FSH - hormon folikulotropowy i LH -hormon luteinizujący).

U mężczyzn podwzgórze cechuje ciągłość neurohormonalna – wydzielanie gonadoliberyny jest zatem stałe i czynność gonady męskiej jest stała. Natomiast w ustroju kobiety gonadotropiny są wydzielane fazowo a czynność gonady żeńskiej jest okresowa (powtarzają się na przemian fazy podwyższonego FSH i LH).

W przypadku niedostatecznego wydzielania gonadoliberyny dochodzi do wtórnej niedoczynności gonad.

Hipogonadyzm hipogonadotropowy to wtórna niedoczynność gonad, na skutek braku lub niedostatecznego pobudzenia przez hormony gonadotropowe przedniego płata przysadki mózgowej.

Hipogonadyzm u mężczyzn zazwyczaj jest objawem przekwitania (andropauzy) i może pojawić się po 50 roku życia. W przypadku wrodzonego podłoża hipogonadyzm ujawnia się już w wieku młodzieńczym i charakteryzuje się niewykształceniem drugo i trzeciorzędowych cech płciowych.

Objawy hipogonadyzmu hipogonadotropowego

Hipogonadyzm hipogonadotropowy cechuje się objawami tj.:

u mężczyzn
- brak dojrzewania płciowego
- małe prącie
- zanik libido i płodności u mężczyzn
- wysoki wzrost z wydłużonymi kończynami dolnymi
- lipomastia
- słabo rozwinięte owłosienie łonowe i zarost twarzy
- brak mutacji głosu
- brak dojrzałych komórek Leydiga
- brak gonadotropin w moczu dobowym

u kobiet
- obniżenie potencji
- zaburzenia płoności
- zaburzenia miesiączkowania (amenorrhea, oligomenorrhea)
- wysoki wzrost z wydłużonymi kończynami dolnymi
- osteoporoza, osteopenia
- mlekotok
- atroficzne endometrium
- stężenie estrogenów
- brak jest krwawienia po teście progesteronowym
- brak gonadotropin w moczu dobowym

Leczenie hipogonadyzmu hipogonadotropowego

U mężczyzn leczenie hipogonadyzmu hipogonadotropowego oparte jest na podawaniu gonadotropiny kosmówkowej lub w razie niepowodzenia poleca się wstrzykiwanie domięśniowo testosteronu. W niedługim czasie od rozpoczęcia terapii następuje znaczna poprawa psychiczna i poprawa libido u mężczyzn.

U kobiet leczenie hipogonadyzmu hipogonadotropowego polega na podawaniu gonadotropiny kosmówkowej, następnie naprzemienne stosowanie estrogenów i progesteronu.
W okresie menopauzy i po kastracji wydzielanie gonadotropin u kobiet znacznie wzrasta.